Russell T Davies: “Bạn không bao giờ ngừng sống thật với bản thân”


Tác giả: Stuart Jeffries trên Guardian

Người dịch: Mai Khanh

Vui lòng không mang bài dịch đi đăng ở đâu khác khi chưa có sự đồng ý của người dịch. Nếu bạn share từ trang này về thì cứ thoải mái, miễn là credit đầy đủ.

5906

Một tiếng nói cho thanh thiếu niên đồng tính thập niên 1990, đàn ông trung niên thời Grindr, và Doctor Who – người từng đoạt giải của Hiệp hội Biên kịch Anh quốc nay lên tiếng về Thatcher với AIDS, bệnh ung thư của bạn đời và một vở Shakespeare cùng Matt Lucas và Maxine Peake

Russell T Davies cho tác giả xem một thước phim ngắn trên điện thoại trong một nhà hàng ở Manchester. Trên màn hình là Maxine Peake theo kiểu hoàn toàn chưa từng thấy trước đây. Cô đứng trước cánh rừng, kiêu hãnh như nữ hoàng vùng Amazon, với tấm khiên và mái tóc faux hawk kiểu Miley Cyrus đang thịnh hành.

Thật ra, Peake chưa hề vào một vai nào khác lạ với vai diễn Twinkle ngây ngốc quyến rũ trong Dinnerladies đến vậy. Tác giả mang mắt kiếng lên. Đó là căng cơ à? Giờ thì cô đang hét thơ ra lửa. “Cô ấy sang chảnh và dữ dội cùng lúc,” Davies nói. “Chỉ Maxine mới có thể làm thế.”

Rồi thứ ít đoán được nữa lại xuất hiện. Bên kia trảng trống là một tia sét đánh thẳng vào ngực Peake. Nhìn như một bản kết hợp giữa Doctor Who và Games of Throne, nhưng thứ ta nhìn thấy là một cảnh trong bản chuyển thể dài 90 phút tác phẩm A Midsummer Night’s Dream/Giấc mộng đêm hè của Davies, một phần trong toàn mùa kịch mùa xuân của BBC nhằm tưởng nhớ 400 năm ngày mất Shakespeare. Matt Lucas là Bottom (còn phải nói) và các diễn viên khác có Bernard Cribbins, Richard Wilson và Elaine Paige với vai Quince.

“Mơ, rượt đuổi, mọi người thay đổi nhân dạng và giống loài,” Davies nói. “Nếu đó mà không phải một tập Doctor Who thì không biết gì mới phải.” Rõ là có thể đem người này ra khỏi Doctor Who nhưng không thể rứt Doctor Who ra khỏi con người này được. “Tôi muốn làm thứ thế này 30 năm rồi,” Davies nói và chuẩn bị chén món trứng benedict. Nhưng ám ảnh của Davies với vở kịch này còn sâu xa hơn. “Giấc mộng đêm hè là vở kịch đầu tiên của tôi… Mới 11 tuổi tôi đã cho Swansea một Bottom (1) rồi”

Davies được gửi đoạn này để anh duyệt kỹ xảo. Tia sét được Theseus đánh vào Hippolyta do Peake diễn: trong bản chuyển thể Shakespeare này, Theseus là một kẻ cầm quyền phát xít còn Hippolyta là tù nhân chiến tranh. Tuy nhiên, anh đảm bảo là mình trung thành với bản gốc. “Tôi chỉ đổi có năm từ.” Thực ra, theo lời anh, anh còn trung thành hơn Shakespeare. “Cái tựa đã là kẻ địch rồi. Không còn mùa hè nữa. Mùa đã bị đảo lộn cả. Đây là mùa đông băng giá.”

Chúng tôi gặp gỡ vì Davies lúc này nhận được giải thưởng của Hiệp hội Biên kịch Anh quốc cho cống hiến vượt trội của mình. Anh đang chào đoán một buổi tối tưng bừng cùng sự căm hờn từ những kẻ ít may hơn. “Tôi sẽ bị những người chưa có gì trong tay ghét. Tôi chỉ bước vào BBC và mọi chuyện xong.” Anh nhún vai. “Lúc còn làm được gì thì tôi làm. 10 năm nữa họ còn cần gì tôi.” Giờ thì họ cần gì ở anh? “Vẫn còn đó chút ký ức về những gì tôi đã làm cho Doctor Who.”

Dấu ấn đó, anh lo, rồi cũng phai – nhưng anh hy vọng là không, trước khi anh kịp chuyển thể The Old Curiosity Shop của Dickens. Thứ anh muốn làm với quyển này là thứ Andrew Davies đang làm với War and Peace. “Anh ấy đang khiến các học giả Tolstoy bực mình với mớ tình dục đó nhỉ? Tuyệt ấy chứ. Tôi cũng muốn làm vậy, chọc tiết các học giả Dickens.”

Davies nổi tiếng năm 1999, với phim chính kịch đồng tính trưởng thành có bối cảnh Manchester Queer As Folk và sau này là hồi sinh loạt phim khả kính Doctor Who sau 16 năm yên ắng. Cha của anh đã mù vào lúc Queer As Folk phát sóng trên Channel 4, nên mẹ anh phải miêu tả cảnh “tự sướng” và “vét rãnh”(2) cho ông. Davies khó tưởng tượng được chữ mẹ anh đã dùng. Giờ thì anh chẳng bao giờ biết: mẹ anh đã chết năm 1999, cha anh thì tháng 11/2015. Anh nói họ đều là giáo viên đứng đắn giống các nhân vật trong The Old Devils của Kingsley Amis. Điều đó cũng có nghĩa anh biết họ phải đương đầu với nhiều chỉ trích khi Queer As Folk phát sóng và anh tự hào vì họ làm việc đó mà không phiền đến anh.

Cả hai không xem được loạt phim liên kết cho Channel 4 của anh. Cucumber, Banana và Tofu được đặt tên theo ba cấp độ cương cứng, và như Sam Wollaston của Guardian đã viết, đồng tính “một cách rạng rỡ, bộc trực, vinh quang, thăng thiên”. Cucumber là sự trở lại của Davies với bối cảnh cộng đồng đồng tính ở Manchester, nhưng nhân vật chính không còn là người trẻ xốc nổi mà là đàn ông trung niên trong thời đại Grindr và hình chỗ kín được gửi thoải mái qua tin nhắn. “Người ta nghĩ trai trẻ đồng tính là bọn hưởng lạc chả biết tội lỗi, còn người thời của tôi khép kín, cảm thấy xấu hổ và đương đầu với giới tính của mình. Nhưng bọn trẻ chưa bao giờ vui cả. Giờ không, thời tôi còn trẻ cũng không.”

Davies gợi ý tác giả xem thêm một đoan 15 phút anh viết ngoài thứ được Channel 4 phát trên website. Screwdriver là tập kép khi Cleo đối mặt với con trai tuổi teen của mình về phim khiêu dâm. “Đây là đòn tấn công trực diện vào sự đầy đủ và chia sẻ sẵn có tài liệu khiêu dâm trên mạng, đặc biệt là giữa trẻ con với nhau”. Thứ gì đã khơi mào điều này? “Trẻ con coi phim xấu. Chúng ta cần phải ngồi xuống suy nghĩ nghiêm túc về việc phim khiêu dâm ảnh hưởng đến trẻ con như thế nào. Đây là một thế giới mà bé gái 10 tuổi đã có thể gửi hình chỗ kín của mình rồi. Con trai thì thích những chỗ như thế được cạo sạch sẽ vì chúng cho là phải thích thế. Đó là những câu chuyện trên bus đi học hàng ngày. Nó đã vượt quá tầm kiểm soát.”

Davies hiện đang làm một series chính kịch tên The Boys, bối cảnh những năm 1980, thời hoảng loạn về AIDS và Điều luật 28, thời Đảng bảo thủ kiểu Putin chặn những khắc họa tích cực về đồng tính (mà sau này David Cameron đã phải nhận lỗi công khai). Nói chung phim là về AIDS và sự phủ nhận, Davies thấy vui khi viết, một phần vì vừa viết vừa nghe một số nhạc khó được nhắc đến vào thời đó, như Hooked on Classics và Stars on 45, để lấy cảm hứng. “Tôi thích cả,” Davies nói. “Bạn chẳng bao giờ ngừng sống thật với bản thân! Đừng bắt tôi mở miệng nói về Jive Bunny.”

Anh vừa xong một cảnh có người tỉ mẩn đếm tiền lẻ với những đồng nửa xu, đã hết lưu hành năm 1984. Chăm lo đến những chi tiết thời đó rất khó. “Nhớ cái thời người ta nghe thư thoại ở điện thoại bàn không? Giờ ai làm thế nữa.”

The Boys cũng nói về việc Davies trở về quá khứ sửa một sai lầm. “Tôi muốn kể chuyện về những người đã chết tôi quen. Họ được báo rằng sẽ chết – chết vì tình dục. Như thể mộng ước đạt thành của nhóm kỳ thị đồng tính.” Rõ là anh thấy cần vinh danh cái chết của bạn bè. “Tôi không đi dự đám tang. Không nói gì khi họ được thông báo là chết vì ung thư dù thực sự là chết vì AIDS. Không liên lạc với mẹ họ. Tôi có làm từ thiện nhưng không đủ. Tôi ước gì mình mạnh bạo hơn, nhưng đó không phải là tôi.”

Liệu anh có đề cập về cách chính phủ đương đầu với AIDS thập niên 1980? “Bản năng bảo tôi không nên vì chuyện đó phù hợp với phim tài liệu hơn. Cứ tưởng tượng một phim tài liệu về thái độ của Thatcher và [bộ trưởng y tế thời đó] Norman Fowler với AIDS. Nếu tôi biến họ thành nhân vật, phim sẽ có tính thành kiến. Tôi sẽ phải lo xem ai vào vai Thatcher.”

Anh dừng lại. “Tôi không đời nào bênh vực Margaret Thatcher, nhưng họ không đủ tầm nhìn. Họ chẳng biết gì cả và” – anh lựa từ ngữ, như thể không thể tiếp tục thể hiện sự đồng cảm cho Đảng bảo thủ – “à, nếu không biết gì cả, thì họ cũng nên tìm hiểu thêm. Đó là thứ nhà nước nên làm.”

Thứ chính quyền Thatcher làm là một chuỗi quảng cáo sức khỏe cộng đồng, mang giọng nghiêm trọng lạnh như bia mộ của John Hurt: “Hiện giờ có một mối nguy đang trở thành hiểm họa cho tất cả chúng ta. Đó là một căn bệnh chết người và chưa có thuốc chữa. “Máy quay chuyển sang “AIDS”. Về việc quảng cáo này bị cáo buộc gây hoảng loạn và làm trẻ em xuống tinh thần, Davies có nhìn nhận một điểm tốt. “Quảng bá của họ đáng sợ và bôi đen tình dục đồng tính. Nhưng rất có sức ảnh hưởng – không có mấy chiến dịch quảng bá 30 năm sau vẫn còn được nhớ như thế.”

Anh bắt đầu viết The Boys vì một thứ xảy ra đã khiến anh suy ngẫm về cái chết. Năm 2011, bạn đời Andrew Smith của anh bị chẩn đoán ung thư não và chỉ có 3% cơ hội sống. Vào lúc đó, họ đang hạnh phúc ở LA: Davies đã không còn là nhà sản xuất chính của Doctor Who và đang được Lucasfilm săn đón viết một show truyền hình cho Star Wars.

Thế sao lại quay về Anh quốc? “Chúng tôi cần về nhà. Người ta không muốn bệnh ở một nước xa lạ. Cần về nhà với cá và khoai tây và Coronation Street. Gia đình của Andrew ở Hull và họ cần ở cạnh bên. Còn NHS(3) nữa – lạy trời hệ thống đó thật hay. Chúng tôi đủ sức đi viện tư. Nhưng không cần thiết. Công tác chăm sóc, kể cả y tá ở Macmillan, đều tuyệt vời.”

Andrew sao rồi? “Ổn.” Anh ấy còn làm việc không? “Ồ không. Anh ấy có thể dắt chó đi dạo. Có thể nấu bữa tối lần đầu hôm trước. Mì Ý thịt bằm rất ngon. Thật biết ơn gì đâu. Tôi không chịu nổi việc nấu nướng!” Davies liếc nhìn điện thoại. Andrew vừa nhắn tin báo Alan Rickman đã mất. “Khó mà tin được. Anh ấy rất tuyệt. Chúng tôi đã mời anh tham gia Doctor Who rất nhiều lần.”

Chưa bên nào nhận sản xuất The Boys cả. Davies nhận ra rằng thứ đang viết rất nhạy cảm. Tác giả tự hỏi việc là biên kịch đồng tính nổi danh nhất truyền hình Anh quốc có là một gánh nặng không? Rốt cục thì, đây là người, sau nhiều năm xuất hiện trên Danh sách Hồng [giờ đã là Cầu vồng] những người hoạt động cho đồng tính của tờ Independent, được liệt vào thành viên vĩnh cửu trong danh sách kho báu quốc gia của tờ này năm 2014. “Dĩ nhiên là có! Và chắc chắn tôi sẽ đi sai hướng. Ai đó sẽ nói, ‘Tác phẩm này không thể hiện đúng tôi hay vấn đề tranh đấu của tôi.’ Họ nói đúng. Nhưng tôi không viết vì lý do đó.”

Anh hớp một ít cà phê. “Đó không phải lý do người ta xem. Họ không xem để thấy chính mình trên màn ảnh. Dù có, họ cũng không thích. Ai lại thích nhìn hình của mình chứ? Nhưng khi tôi viết tốt – ý là lâu lâu mới có – người ta sẽ thấy được mình trong nhân vật, trong Doctor Who, trong Rose Tyler. Nếu viết tốt thì người ta sẽ thấy mình trong Tintin, Charlie Brown… bất kỳ ai.”

Đã đến lúc Davies quay lại viết kịch bản. Anh có thích công việc này không? “Có và không. Việc già đi cũng dãn đến nhiều hoài nghi hơn.” Buồn cười, đó chính là ấn tượng của tôi về Davies hôm nay. Chín năm trước tôi gặp anh thì anh đang sáng bừng với Doctor Who. Giờ anh đã khác: không còn là một Tigger tung tăng, mà khiêm nhường hơn và thiên về hoài nghi hơn.

Có thể sự đồng cảm càng lớn đó giúp anh viết tốt hơn chăng? “Rõ là nó khiến tôi viết chậm hơn. Lỗi lầm và vấn đề ngày càng lớn hơn vì nhận thức cũng lớn hơn. Tôi đã 52 và có thể nghĩ ra 20 hay 20.000 cách viết một cảnh. Và cách nào cũng hay.”

Chú thích

(1) Davies chơi chữ. Bottom là tên một nhân vật trong Giấc mộng đêm hè, nhưng đồng thời cũng là một gay term trong cặp top/bottom. Ở trên Matt Lucas cũng được chơi chữ như thế. Và ừ thì, cả hai cùng là Bottom =))))

(2) chữ gốc là rimming

(3) NHS: National Health Service. Dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn công của Anh, vẫn luôn được xem là một trong những hệ thống phúc lợi y tế hiệu quả nhất.



Whovians Việt Nam Cộng đồng, Fandom

Doctor Who là một series phim truyền hình khoa học viễn tưởng của Vương quốc Anh do đài BBC sản xuất, bắt đầu phát sóng từ năm 1963. Bộ phim có nội dung chính kể về những cuộc phiêu lưu của một Time Lord tự xưng mình là The Doctor, một chủng loài ngoài hành tinh đến từ Gallifrey.

URL : Copy
| http://yeudw.com/?Layout=baiviet&id=219